گفت و گو با رمضان لطفي از جذابيت‌ها و ظرايف خاصي برخوردار است. گاهي بايد در مقام رييس فرهنگسراي كار، گاهي در مقام يك آسيب‌شناس اجتماعي و گاهي در مقام دانشجوي كارشناسي‌ارشد دانشكده كارآفريني بايد با وي سخن گفت، اما در هر مقام، كارآفريني و كسب و كار محوريت گفت و گو خواهد بود.
لطفي اعتقاد راسخي به نقش محلات در مديريت شهري و همچنين در توسعه كارآفريني و اشتغال دارد و معتقد است پتانسيل محلات تاكنون در اين رابطه مغفول مانده است. از نظر لطفي اين محلات هستند كه مي‌توانند به صورت شبكه‌اي به يكديگر وصل شوند و يك حركت عظيم را شكل دهند. با همين نگاه نيز اخيراً بحث كارآفريني اجتماعي را براي اولين بار در كشور مطرح و در حال حاضر با همراهي برخي از  نهادها و دستگاه‌هاي ذي‌ربط مشغول اجراي آن به صورت پايلوت در سطح منطقه 9 شهر تهران هستند.
در پي گفت و گو با رمضان لطفي رييس فرهنگسراي كار در رابطه با مقوله كارآفريني اجتماعي را بخوانيد:
جناب آقاي لطفي ضمن تشكر از وقتي كه براي اين گفت و گو در اختيار ما قرار داديد، به عنوان اولين سوال بفرماييد فعاليت در رابطه با كارآفريني اجتماعي را از چه زماني در فرهنگسراي كار آغاز كرديد و اصولاً چه اهدافي را در اين طرح دنبال مي‌كنيد؟
فرهنگسراي كار در كنار ساير برنامه‌ها و فعاليت‌هاي خود در حوزه بازاركار، اخيراً مقوله‌اي را به صورت ويژه در دست بررسي و اجرا دارد با عنوان كارآفريني اجتماعي. كارآفريني اجتماعي در دنيا از اواخر سال 1990 در آمريكا شروع شد و به تدريج در اكثر كشورهاي توسعه يافته نيز به اجرا درآمد.
مقوله كارآفريني اجتماعي را مي‌توان در تمامي جوامع از جمله كشور ما بومي‌سازي كرد. بافت فرهنگي كشور ما از ظرفيت‌هاي بسيار بالايي براي اجراي اين مقوله برخوردار است و به شكل ساماندهي نشده و غيرهدفمند كارآفريني اجتماعي در حال حاضر در كشور ما موجود است.
اساس كارآفريني اجتماعي ارايه خدمات با نگاه انسان دوستانه و خيرخواهانه به جامعه هدف است. جامعه هدف كارآفريني اجتماعي را اقشار نيازمند به حمايت‌هاي اجتماعي مانند معلولين جسمي و ذهني، زنان سرپرست خانوار، كودكان كار و خياباني و به طور كلي افرادي كه نياز به حمايت‌هاي ويژه براي رهايي از محروميت و انزوا دارند، تشكيل مي‌دهند.
 كارآفريني اجتماعي يكي از اين معضلات اجتماعي را شناسايي، بررسي و در جهت رفع و مهار آن فعاليت مي‌كند. به عنوان مثال ممكن است يك كارآفريني اجتماعي تنها معلولان يا كودكان خياباني را پوشش دهد.
به طور كلي، هدف از كارآفريني اجتماعي توانمندسازي جامعه هدف به طرف مختلف از جمله ارايه آموزش مهارتي و كسب و كار به آنان است. محصول كارآفريني اجتماعي ورود افراد به جامعه با روحيه خودباوري، همراه با شادي و نشاط است.
اگرچه محوريت در كارآفريني اجتماعي ارايه آموزش‌هاي مهارتي و كسب و كار به افراد است، اما ممكن است بخشي از اين افراد اصولاً نياز به اين آموزش‌ها نداشته باشند و تنها نحوه استفاده از مهارت‌هاي خود را بلد نيستند. به عبارت ديگر خودباوري لازم را ندارند. در كارآفريني اجتماعي اين خودباوري و نحوه به كارگيري مهارت‌ها آموزش داده مي‌شود.
اينگونه كه جنابعالي تشريح كرديد، كارآفريني اجتماعي تنها يك مقوله اجتماعي و يا اقتصادي نيست، بلكه يك مفهوم فرهنگي است. نظر شما در رابطه با فرهنگ سازي در اين زمينه چيست؟
درست است. كارآفريني اجتماعي ابعاد مختلفي دارد كه يكي از آن‌ها بحث فرهنگي است. همانگونه كه اشاره كردم، فرهنگ كشور ما به لحاظ سنتي از پتانسيل‌ قوي براي اجراي كارآفريني فرهنگي برخوردار است. از ديرباز مسايل انسان‌دوستانه و خيرخواهانه در فرهنگ ما وجود داشته و دارد. كارآفريني اجتماعي اين ارزش‌هاي فرهنگي را هدفمند و ارتقا مي‌بخشد. كارآفريني اجتماعي به دنبال سود نيست و هدفش ايجاد بستر براي ورود گروه هدف به جامعه همراه با شادي و خودباوري است و در اين راه از مقوله كسب و كار به عنوان يكي از  ابزارها استفاده مي‌كند.
كارآفريني اجتماعي از ابعاد مختلف جامعه هدف خود را مورد حمايت قرار مي‌دهد و در نهايت با برطرف كردن نيازهاي روحي و جسمي افراد، شرايط ورود به جامعه را براي آنان فراهم مي‌كند و در اين راه قطعاً نقش فرهنگ سازي بسيار چشم‌گير است.
اگرچه بسترهاي فرهنگي زيادي در كشور ما در اين رابطه وجود دارد، اما اين بسترها هيچ‌گاه به شكل قانونمند و همراه با اعتماد‌سازي نبوده است ما در كارآفريني اجتماعي سعي مي‌كنيم اين مهم را قانونمند كنيم و اعتمادسازي مناسب را به عمل آوريم. اين اعتمادسازي علاوه بر جلب كارآفرين اجتماعي، منجر به شناسايي استعدادهاي نهفته جامعه هدف و جلب حداكثري آنان و در مجموع موفقيت مطرح مي‌شود.
 كارآفريني اجتماعي با اعتمادسازي كه انجام مي‌دهد سرمايه‌هاي اجتماعي و انساني را شناسايي و جلب مي‌كند و با فعاليت‌هايي كه انجام مي‌دهد، گروه هدف را در قالب فعاليت‌هاي كسب و كارانه به جامعه باز مي‌گرداند.
شما همواره اعتقاد داريد محلات مي‌توانند در مديريت شهري نقشي تعيين كننده داشته باشند. در كارآفريني اجتماعي اين نقش به چه صورت است؟
دقيقاً اينگونه است. محلات حلقه‌هاي يك زنجير هستند كه در صورت اتصال به يكديگر يك حركت عظيم را شكل مي‌دهند. در كارآفريني اجتماعي نيز اينگونه است. در صورتي كه اين مقوله نهادينه شود جامعه هدف آن مي‌تواند با فعاليت‌هايي كه انجام مي‌دهند خود تبديل به كارآفرين اجتماعي شوند و يك زنجيره را شكل دهند كه در سراسر شهر تهران و حتي كشور مي‌تواند گسترش يابد. زيرا افراد در اين طرح به گونه‌اي توانمند مي‌شوند كه در آينده خود شبكه‌سازي كنند و فرصت‌ها را شناسايي و افراد مورد نياز را جذب ‌كنند. به عبارت ديگر فرصتي كه توسط جامعه هدف كارآفريني اجتماعي ايجاد مي‌شود فرصت‌ساز مي‌شود و به همين شكل گسترده مي‌شود.
در حال حاضر اجراي اين طرح در چه مرحله‌اي است؟
اين طرح در حال حاضر در منطقه 9 به صورت پايلوت با همكاري شهرداري اين منطقه به خصوص معاونت اجتماعي فرهنگي شهرداري منطقه 9 در حال اجرا است و به صورت جدي به اين مقوله ورود پيدا كرديم. در حال حاضر كميته‌هاي تخصصي و فني و همچنين كانون‌هاي كارآفريني اجتماعي تشكيل شده است و اعضاي اين كميته‌ها نيز كارشناسان،‌ كارآفرينان، اساتيد دانشگاه، موسسات خيريه و بنگاه‌هاي اجتماعي و غيرانتفاعي و به طور كلي افراد علاقمند به اين حوزه هستند. همه تلاش‌ ما اين است كه يك مدل و ساختار براي كارآفريني اجتماعي از طريق همين جلسات و فعاليت‌ها ايجاد كنيم. اين ساختار بايد براساس تجارب خوب كشورهاي موفق در اين رابطه و به صورت بومي شده تعريف شود.
دبيرخانه دايمي با موضوع كارآفريني اجتماعي نيز در محل فرهنگسراي كار تشكيل شده است. شهرداري منطقه نيز اعلام آمادگي كرده است كه يكسري تمهيدات و فضاهايي را براي اين مهم اختصاص دهد.
دستگاه‌ها و نهادهايي كه مي‌توانند در اين طرح با شما مشاركت كنند، كدامند و به طور كلي افراد و نهادهاي متقاضي چگونه مي‌توانند در اجراي اين طرح به ياري فرهنگسراي كار بيايند؟
از جمله نهادهايي كه مي‌توانند در اين طرح مشاركت فعال داشته باشند: كميته امداد امام خميني (ره)، شهرداري (اداره آسيب‌هاي اجتماعي)، سازمان بهزيستي، هلال احمر و بنياد شهيد هستند كه البته برخي از اين نهادها نيز آمادگي خود را اعلام كرده‌اند و در كميته‌هاي تخصصي نيز شركت مي‌كنند.
هر كسي كه مي‌تواند در اين طرح ما را ياري كند چه كارآفرين باشد و چه استاد دانشگاه و به طور كلي افرادي كه احساس مي‌كنند مي‌توانند در اين طرح مشاركت داشته باشند، ما دست آن‌ها را به گرمي مي‌فشاريم. همانگونه كه گفتم دبيرخانه دايمي اين طرح در فرهنگسراي كار تشكيل شده است و شماره تلفن 66046945 نيز آمادگي پاسخگويي به سوالات در اين رابطه است.
احساس ما اين است كه موضوع كارآفريني اجتماعي در حوزه مديريت شهري مي‌تواند خيلي نقش آفرين باشد. ما از طريق همين رسانه اعلام مي‌كنيم كساني كه مي‌توانند در اين طرح ما را ياري كنند از يك پيشنهاد گرفته تا يك سرمايه‌گذار، حتي مراكزي كه مي‌توانند فضايي را به اين طرح اختصاص دهند، از همه آن‌ها استقبال مي‌كنيم.
ما مي‌خواهيم يك پل ارتباطي بين كارآفرينان اجتماعي و جامعه هدف آنها باشيم. ما حتي اين آمادگي را داريم كه به منظور آشنايي افراد كارگاه‌هايي را در اين زمينه برگزار و اهميت اين مقوله و نحوه اجراي آن را تشريح كنيم.
نقش مجلس و دولت به صورت ويژه در اين طرح چگونه مي‌تواند باشد؟
در اين بخش بايد قوانين مشخصي تنظيم شود. مجلس و دولت بايد به صورت فعال وارد شوند و شرايط را براي ورود كارآفرينان اجتماعي تسريع و تسهيل كنند. ما نياز داريم قوانيني را داشته باشيم تا براساس آن كارآفرينان اجتماعي بتوانند از تسهيلات مشخص قانوني مانند معافيت‌هاي مالياتي، خدمات بيمه‌اي و وام‌هاي حمايتي مشخص بهره‌مند شوند. بايد شرايط، اصول و ضوابطي وجود داشته باشد تا براساس آن كارآفرينان اجتماعي بتوانند فعاليت كنند و فضا نيز بايد به گونه‌اي تعريف شود كه اعتماد جامعه هدف براي حضور در اين طرح جلب شود.
و سخن پايان شما:
در پايان ضمن تشكر از تلاشي كه نشريه بازاركار در راستاي اطلاع‌رساني از اين مقوله بسيار مهم به عمل مي‌آورد،  نكته‌اي كه بايد تاكيد كنم اين است كه بهترين تعريف از كارآفريني، ارزش‌آفريني است و كارآفريني اجتماعي در حقيقت ارزش‌آفريني اجتماعي مي‌كند. كارآفرينان اجتماعي به لحاظ اينكه در اجتماع هستند و از نزديك مشكلات را درك مي‌كنند بهتر مي‌توانند در جهت رفع آن‌ها فعاليت كنند. اگر ما مقوله كارآفريني اجتماعي را در جامعه نهادينه كنيم قطعاً آسيب‌هاي اجتماعي كمتري شاهد خواهيم بود. كارآفريني اجتماعي به دنبال تغيير همراه با تحول در جامعه است. تحولي كه نتيجه آن هويت بخشي اجتماعي است.
كارآفريني اجتماعي يك ضرورت در همه جوامع و از جمله جامعه ايراني است. اين مقوله تعريف جديدي از خدمات اجتماعي ارايه مي‌دهد و اين خدمات را ارتقاء مي‌دهد. در حقيقت خدمات اجتماعي را براساس نياز جامعه هدف تعريف مي‌كند و اين خدمات‌رساني به منظور توانمندسازي جامعه هدف و با استفاده از ابزارهاي مختلفي به‌خصوص ابزار كسب و كار انجام مي‌گيرد.
كارآفريني اجتماعي يك مقوله جديد است و چون در شروع كار قرار داريم با يكسري مشكلات نيز روبرو هستيم كه رفع آن‌ها مستلزم همكاري و همياري همه دستگاه‌ها و نهادهاي دولتي و غيردولتي است. كارآفرين اجتماعي نياز به كارشناسي بيشتر دارد تا نقاط قوت و ضعف آن شناسايي و به صورت نهادينه شده اجرا شود. در اين راه نيز دست همه كساني كه احساس مي‌كنند مي‌توانند ياري كننده ما باشند را مي‌فشاريم